3 willekeurige opmerkingen over The Ocean Cleanup

Een verlaat verslag vanaf de persboot van The Ocean Cleanup

Daar gaat-ie: Systeem 001 wordt onder de Golden Gate-brug doorgetrokken.


Boyan Slat is voor de meeste Nederlanders geen vreemde naam. In 2013 was hij niet van de Nederlandse televisie af te krijgen. Een 19-jarige student die zijn studie op had gezegd om zich te richten op het opruimen van de plastic soep met een ogenschijnlijke simpele technologie. Daar leven de (nieuws)media voor.

Zo simpel is die technologie natuurlijk niet. Het kostte The Ocean Cleanup vijf jaar om een prototype te bouwen waar ze de open oceaan mee op durven.

Op zaterdag 8 september werd dit Systeem 001 gelanceerd vanuit San Francisco, en ondergetekende zat op de persboot om verslag te doen van de lancering. In Nederland zijn jullie rond de lancering waarschijnlijk voldoende doodgegooid met bejubelende nieuwsberichten over The Ocean Cleanup, dus hierbij drie willekeurige opmerkingen over het tafereel.

1) Boyan Slat is nog steeds een populaire jongen

Daarachter ergens staat Boyan, inmiddels 24. Op de persboot zaten media uit Korea, Duitsland, Nederland, de VS, en nog veel meer plekken. Op de foto zie je alleen nog maar de cameraploegen (waaronder ‘60 minutes’, dat is een nogal belangrijk Amerika nieuwsprogramma), niet de talloze schrijvende journalisten en fotografen die op de boot zaten.

Wat je overigens niet ziet op de foto: Boyan die op een verhoging klimt voor betere foto’s/beelden, en de assistent-kapitein die woedend uit zijn hut gestormd komt om hem eraf te halen. ‘If he falls, we are liable!’, schreeuwde hij. Typisch Amerikanen: niet zozeer bezorgd om het feit dat Boyan dan in de kreukels ligt, maar dat hij de booteigenaar kan aanklagen.

2) Systeem 001 zou nog compleet kunnen falen

Oke, toch een korte nieuwssamenvatting. Systeem 001, dat op 8 september gelanceerd werd (met een door Maersk gedoneerde sleepboot), zou nog compleet kunnen falen. Het ligt op dit moment zo’n 460 kilometer van de Californische kust. Daar test The Ocean Cleanup of het systeem werkt zoals bedoeld. De eerste vraag die de makers zich afvragen: komt het systeem in de bedoelde U-vorm te liggen? Het antwoord lijkt voorlopig ja. Maar er zijn nog vier kernvragen die beantwoord moeten worden voordat het systeem zo’n 1850 kilometer verder gesleept wordt naar de Great Pacific Garbage Patch (halverwege Californië en Hawaï).

  • Beweegt het systeem snel genoeg door het water?

    Het systeem moet sneller bewegen dan het plastic rond drijft. Als het langzamer beweegt dan berekend, vangt het namelijk geen plastic.

  • Kan het systeem zich heroriënteren?

    Op basis van de wind en de stroming moet het systeem een andere kant op kunnen bewegen. Op die manier kan het meer plastic vangen dan als het in een richting dwars door de plastic soep beweegt (een beetje als een Roomba, maar dan anders).

  • Blijft het systeem zo breed als ontworpen onder zware omstandigheden?

    De installatie heeft een brede mond en loopt smaller toe, als een soort trechter om zoveel mogelijk plastic op te vangen. Die vorm moet wel behouden blijven, anders wordt het ontzettend onhandige trechter.

  • Blijft het systeem intact onder zware omstandigheden?

    Dit is een punt waar critici op hameren: de open oceaan is een ruige omgeving, met veel direct UV-licht en zout dat plastic kan beschadigen, om nog maar te zwijgen van de zware klappen die de installatie zal krijgen van golven en ronddrijvend plastic (dat enorme afmetingen kan hebben, het zijn niet alleen maar Hema-tasjes die daar ronddrijven). Verschillende experts uitten de afgelopen tijd zorgen dat het systeem niet alleen niets zou opvangen, maar zelf microplastics zou loslaten in de oceaan.

    Ik sprak de technologiemanager van het project, Arjan Tjallema, op de boot, en hij maakt zich er niet direct zorgen over. Het materiaal waar de installatie van gemaakt is heet HDPE, en wordt al gebruikt voor talloze toepassingen. Het zijn pijpleidingen die afgezonken worden voor bijvoorbeeld kabels die over de zeebodem lopen. Ook maakt Tjallema zich weinig zorgen over het zogenaamde “bio-fouling”-effect, waarbij micro-organismen en plankton op de buis gaan leven en het zo zwaarder maken. ‘Per meter weegt het nu al 280 kilo en het drijft vrij hoog. Het kan nog wel wat dieper zakken.’

    Dat gezegd hebbende: de testperiode is nog in volle gang, en op deze vier vragen moet nog antwoord komen voordat het systeem naar de plastic soep wordt gesleept. Er ligt een begeleidend schip naast het systeem, waar vijf onafhankelijke waarnemers op zitten. Die brengen onafhankelijk verslag uit over de vragen afdoende beantwoord zijn.

3) Dit is maar een deel van de oplossing voor ons plastic-probleem

Als Systeem 001 perfect blijkt te werken, gaat The Ocean Cleanup nog 59 andere installaties naar dezelfde plastic soep sturen. Die kunnen dan elke vijf jaar 50 procent van de rommel daar opruimen. Het doel van de organisatie is in 2040 90 procent van het ronddrijvende plastic ten opzichte van 2018 op te ruimen, in alle oceanen.

Tijdens de persconferentie vroeg een andere journalist of The Ocean Cleanup ook iets wil doen aan plastic in rivieren, aangezien het plastic in de oceaan voornamelijk daarvandaan komt. ‘We zijn met iets bezig’, zei Boyan geheimzinnig.

Maar het begint natuurlijk met minder plastic gebruiken. Dat begint bij ons, als consument. In San Francisco en omgeving is het rietje recent in de ban gedaan en krijg je al jaren geen gratis plastic tasje meer bij je boodschappen.

Daarom vond ik het opmerkelijk dat we onze drankjes op de persboot in een plastic bekertje kregen.


Het waaide een beetje op de boot.


Maar wees gerust: het plastic was op basis van mais gemaakt en is volledig composteerbaar. Dus ik heb het met een gerust hart overboord gegooid.

(Grapje natuurlijk.)


Genoten van mijn nieuwsbrief? Leuk! Mailen mag altijd naar info@evaschram.nl. En stuur de nieuwsbrief vooral door aan al je vrienden en familie, zodat zij zich ook kunnen abonneren!

Is Elon Musk krankzinnig aan het worden?

Ook een genie moet af en toe slapen. Jammer dat Elon Musk niet naar rede wil luisteren.

Elon Musk, de baas van Tesla en SpaceX, mede-oprichter van Paypal en algemeen bekend als modern genie, heeft een veelbewogen maand achter de rug. Op 7 augustus tweette hij dat hij van plan was om Tesla van de beurs te halen en dat hij het geld daarvoor beschikbaar had. Hij zou de aandelen voor 420 dollar per stuk aankopen. Hij wilde 20 procent meer geven dan de gemiddelde aandelenprijs van Tesla op dat moment, wat op 419 dollar uit zou komen. 420 leek hem een mooier getal, en misschien is het toeval, maar 420 is in Amerika ook een algemeen gebruikt woord voor wiet.

Elon Musk@elonmusk

Am considering taking Tesla private at $420. Funding secured.

August 7, 2018
De Tesla-aandelen schoten die dag omhoog. Maar het geld om Tesla van de beurs te halen bleek helemaal niet zo zeker. Musk had wel gesprekken gevoerd met het investeringsfonds van Saoedi-Arabie, maar er was nog helemaal geen deal. De Amerikaanse beurswaakhond (Securities and Exchange Commission) rook onraad en heeft inmiddels een onderzoek gestart om te kijken of Musk zich schuldig maakte aan beursmanipulatie.

Waarom trok Musk zijn Trump-twitterhandschoentjes aan en stuurde hij een tweet de wereld in waarvan hij wist dat die veel commotie zou veroorzaken? Een openhartig interview dat Musk een week later gaf aan de New York Times geeft een inkijkje.

Volgens Musk was de tweet een poging tot transparantie. Verderop in het interview blijkt dat Tesla nogal een groot aandeel zogenaamde ‘short-traders’ heeft en dat dat Musk erg dwars zit. Nu ben ik geen beurs-expert, maar als ik het goed begrijp zijn short-traders handelaren die niet geinteresseerd zijn in de lange termijn-gezondheid (en winstgevendheid) van een bedrijf, maar erop wedden dat een bedrijf steeds minder waard wordt, en op die manier geld verdienen. (Hoe ze daar nou precies geld mee verdienen, is me niet 100 procent duidelijk. Ik hoor het graag als iemand het uit wil leggen.) Tesla heeft dus een buitenproportioneel aantal aandeelhouders die hopen dat het slecht gaat met het bedrijf. En Tesla heeft het toch al niet makkelijk: er zijn productieproblemen rondom Model 3 (de betaalbare Tesla-auto) en het bedrijf brandt naar horen zeggen nogal snel door z’n cash heen. Met zijn tweet zou Musk de short-traders dwars willen zetten: in een ruk werd het Tesla-aandeel veel meer waard en dat was slecht nieuws voor de shorters. Inmiddels is het aandeel alweer flink gezakt en hebben de short-traders daar weer goed aan verdiend.

Goed, ingewikkelde beurs-dingen dus. Maar het New York Times-interview liet iets anders interessants zien: Elon Musk slaapt amper meer. Er zijn weken waar hij dagenlang de fabriek niet verlaat. Op zijn 47e verjaardag eind juni verliet hij 24 uur lang de fabriek niet en kreeg hij nul buitenlucht. Hij heeft sinds 2001 niet langer dan een week vakantie gehad. Als hij wil slapen moet hij Ambien, een krachtig slaapmiddel, gebruiken. Tesla-bestuursleden maken zich zorgen om zijn recreatieve drugsgebruik (420 dollar, was dat echt geen toeval?). De vermoeidheid lijdt klaarblijkelijk ook tot fysieke problemen. Tegen NYT zei hij: ‘Het is niet erg goed geweest, eigenlijk. Er zijn vrienden langsgekomen die zich veel zorgen maakten.’

Dat teveel werken en nooit even relaxen slecht voor je gezondheid is, dat weten we in Nederland wel. Maar vertel dat een Amerikaan maar eens. Als me na 2,5 jaar in de VS iets duidelijk is, is het dat Amerikanen ongekend slechts zijn in een werk-prive balans. Het is niet alleen dat er geen wettelijk minimum aantal vakantiedagen is, het is ook dat Amerikanen bijna verslaafd aan werk lijken. Ze voelen zich pas iets waard is als ze heel veel werken. Die cultuur is in Silicon Valley extra aanwezig. Veel bedrijven hier, waaronder Netflix, geven hun werknemers ongelimiteerd vakantiedagen. En vervolgens voelen werknemers zich schuldig als ze daar gebruik van maken en nemen ze minder dagen (13) op dan ze traditioneel gezien krijgen (15).

Maar langzaamaan begint het idee ook in de VS te vatten dat altijd maar werken niet goed is voor de productiviteit. Arianna Huffington, die de Huffington Post oprichtte, heeft tegenwoordig een gezondheidsplatform, Thrive Global. Daarop plaatste ze een open brief aan Elon Musk.

the future of Tesla depends on you coming up with your masterpiece. It doesn’t depend on how many hours you’re awake. Tesla -- and the world (not to mention you and your beautiful children) -- would be better off if you regularly built in time to refuel, recharge and reconnect with your exceptional reserves of creativity and your power to innovate. Working 120-hour weeks doesn’t leverage your unique qualities, it wastes them. You can’t simply power through -- that’s just not how our bodies and our brains work. Nobody knows better than you that we can’t get to Mars by ignoring the laws of physics. Nor can we get where we want to go by ignoring scientific laws in our daily lives.

Maar Elon? Die ziet het niet zitten. Minder werken is geen optie, tweette hij naar Huffington.

Elon Musk@elonmusk

Ford & Tesla are the only 2 American car companies to avoid bankruptcy. I just got home from the factory. You think this is an option. It is not.

August 19, 2018
Als Elon Musk nog langer zijn kop in het zand steekt en niet wat beter voor zichzelf gaat zorgen (en/of een goed opererende COO aanneemt die wat van zijn werk kan overnemen), geeft hij de short-traders waar hij zo’n hekel aan heeft hun zin en is Tesla gedoemd te falen.


Genoten? Help me dan door over deze nieuwsbrief te tweeten/instagrammen/podcasten: whatever rocks your boat! En altijd leuk van je te horen, dus heb je tips/opmerkingen/vragen, of kun je me uitleggen hoe short-traden nou precies werkt, mail me dan op info@evaschram.nl.

Een beetje Europa in Californië

Hoe de thuisstaat van Big Tech een Europa-achtige privacywet doorvoerde

Allereerst: excuus voor het uitblijven van een Schram Weekly de afgelopen maand. Ik was op bezoek in Nederland en Italië. En hoewel ik het had goede voornemen had te blijven schrijven, was het zo heet in Europa en ging het vakantie vieren me zo goed af, dat het erbij in schoot. Dus Schram Weekly was een maandje uit de lucht, maar ik ben weer terug!

Om nog even in de Europese sferen te blijven, wil ik het hebben over een nieuwe privacywet in Californië. Begin deze zomer werd AB 375, de California Consumer Privacy Act of 2018 aangenomen in Sacramento, de hoofdstad van de staat. Met deze nieuwe wet zijn internetbedrijven verplicht alle consumenten in Californië (waar 40 miljoen mensen wonen) te vertellen welke data ze over jou verzamelen, en met wat soort derde partijen ze dat delen (dat zijn vooral advertentieverkopers). Onder de nieuwe wet mag je een bedrijf ook verbieden jouw data door te verkopen, al jouw data vernietigen en een bedrijf mag jou niet anders behandelen dan andere klanten als je daarvoor kiest.

De totstandkoming van de wet is bijzonder. Het Californisch parlement besloot over te gaan tot een verstrekkende privacywet omdat een rijk individu uit Oakland, Alastair Mactaggart, de afgelopen twee jaar aan een initiatiefwet had gewerkt die genoeg steun had gekregen om in november op het stembiljet te komen (in Californië en veel andere staten kun je met genoeg geld en tijd wetten indienen waarover de bevolking tijdens de verkiezingen kan stemmen). In de peilingen deed Mactaggarts wet het goed, tot groot sjagrijn van bedrijven als Facebook, Google en Amazon, die een leger aan lobbyisten inzet in zowel Washington DC en Sacramento (en andere staatshoofdsteden) om dit soort wetgeving te voorkomen (Facebook gaf goedkeuring aan de wet na het Cambridge Analytica-schandaal). Maar de Californische wetgevers, die flink wat geld in de zakken hebben van Big Tech, zagen wel aankomen dat Mactaggarts initiatiefwet wel eens werkelijkheid zou kunnen worden, en werkten met hem een compromis uit. Dat werd AB 375, en het verschilt in feite alleen van Mactaggarts oorspronkelijke wet in dat het consumenten niet het recht geeft een bedrijf aan te klagen als het niet voldoet aan de privacywetgeving, en in dat techbedrijven niet elke derde partij aan wie ze data verkopen specifiek hoeft te benoemen.

In New York TImes Magazine stond eerder deze maand een fantastisch stuk over hoe AB 375 precies tot stand kwam. Mactaggart, die zijn miljoenen verkreeg in de vastgoedwereld, is van oudsher geen privacy-activist, maar raakte naar eigen zeggen geïnteresseerd in het onderwerp nadat een Google-programmeur hem tijdens een etentje waarschuwde dat mensen zich meer zorgen moesten maken om wat Google allemaal over hen wist.

AB 375 doet erg denken aan GDPR, de Europese privacywet die in mei van dit jaar in ging. Dat verbaast me, want als er één verschil tussen de VS en Europa is dat me keer op keer opvalt, is dat de voorzichtige natuur van de Europeaan, tegenover de avontuurlijke (en risico-nemende) Amerikaan. In Europa word je afgestraft als je beslissingen neemt die negatieve consequenties hebben die je vooraf niet had ingeschat (zie: miljardenboete voor Google), in de VS is het een geaccepteerd bijeffect van het ondernemerschap. Met AB 375 krijgen we hier -terecht- een vleugje Europese voorzichtigheid.

Dat de wet in Californië werd aangenomen, is des te belangrijker. Bijna alle grote techbedrijven hebben hier hun hoofdkantoor (Amazon en Microsoft zitten in Seattle, Washington): derde partijen die zaken willen doen met Google of Facebook moeten zich schikken naar Californische wetgeving. Ze moeten zich ook al schikken naar Europese wetgeving, en de hoop is dat dit ervoor zorgt dat privacywetgeving zich als een olievlek over de hele VS en de daarna de wereld gaat verspreiden.

Zoals Marleen Stikker zei in Zomergasten een paar weken geleden: het internet is kapot. Maar met hulp van rijke miljonairs en opportunistische politici, worden de eerste reparaties langzaamaan aangebracht. Nu maar hopen dat mensen ook de mogelijkheid die hen geboden wordt om hun persoonlijke data te beschermen aannemen.

Waarom Google zenuwachtig wordt van Europa

Google doet alsof de boete van de Europese Commissie voor antitrust-schendingen een aanslag op open source besturingssystemen is. In werkelijkheid is het bedrijf bang geld te verliezen.

Weet je wat ik echt ontzettend irritant vind? Dat als je een nieuwe telefoon uit het doosje haalt, het geheugen al helemaal vol staat met voorgeprogrammeerde apps, die je niet altijd kunt verwijderen.

De Europese Commissie vindt dat blijkbaar ook irritant. De commissie gaf Google woensdag een boete van maar liefst 5 miljard dollar vanwege overtredingen van anti-trustwetgeving. Android-telefoons komen voorgeprogrammeerd met de Chrome-browser app en een Google-zoekbalk. Dat mag niet, zegt de commissie. Bovendien heeft Google telefoonproducenten ervan weerhouden ‘geforkte’ versies van Android te gebruiken (een Android-basis die verder is ontwikkeld, zonder die verder ontwikkelde programmeercode openbaar te maken) en heeft Google geld betaald aan producenten en telecombedrijven om Google-producten gebundeld aan te bieden op de Android-telefoons.

Als dit je ergens aan doet denken, kan dat kloppen. In 1998 kreeg Microsoft het aan de stok met de Amerikaanse overheid omdat ze op iedere pc met Windows automatisch Internet Explorer de standaard browser maakten. Bill Gates moest zelfs getuigen in het Amerikaanse congres en het bedrijf werd jarenlang nauwlettend in de gaten gehouden door de overheid, om zeker te zijn dat ze geen monopolie werden.

Missie geslaagd. Hoewel Microsoft beslist geen gezellig familiebedrijfje is dat amper het hoofd boven water houdt, is er op het terrein van internetbrowsers een iets diverser veld aan spelers ontstaan, waar Microsoft aan het kortste eind trekt. De grote winnaar op dat vlak is… Google. Zowel op de computer als op mobiel heeft Chrome een marktaandeel van net boven de 60 procent. (Internet Explorer heeft een marktaandeel 12 procent voor desktopbrowsers, en is niet beschikbaar voor mobiel).

Volgens The Verge zal het met Google niet zo snel bergafwaarts gaan als met Internet Explorer.

Most of that user base has nothing to do with Android bundling, and while it might strengthen the antitrust case, it limits the impact of today’s ruling. Scrapping mandatory bundling will hurt search and Chrome numbers in the short term, but it’s hard to argue it will lead to a golden age of competition among mobile browsers and search engines.

Google zelf is absoluut niet blij met de uitspraak van de commissie. CEO Sundar Pichai besteedde er een blogpost aan, waarin hij waarschuwde dat het bedrijf Android misschien niet langer gratis beschikbaar kan stellen aan telefoonproducenten (wat uiteindelijk nadelig zou zijn voor consumenten, aan wie de licentie-aankoop doorberekend zou worden).

De reden dat er bundling van producten plaatsvindt in Android (zo heet het als bepaalde producten vooraf geïnstalleerd worden), schrijft Pichai, is uniformiteit.

To be successful, open-source platforms have to painstakingly balance the needs of everyone that uses them. History shows that without rules around baseline compatibility, open-source platforms fragment, which hurts users, developers and phone makers. Android’s compatibility rules avoid this, and help make it an attractive long-term proposition for everyone.

Pichai haalt ook uit naar de grote concurrent op de mobiele markt, Apple, zonder dat bedrijf bij naam te noemen (nadruk door mij toegevoegd).

we are concerned that today’s decision will upset the careful balance that we have struck with Android, and that it sends a troubling signal in favor of proprietary systems over open platforms.  

Dat is bangmakerij. Ja, Apple en Google zijn de baas op de mobiele markt. En ja, Apple werkt met een gesloten systeem, waarvan niemand buiten het bedrijf de broncode kan inzien. En omdat Apple z’n eigen telefoons produceert en verkoopt, mag het bedrijf welke app dan ook voorprogrammeren op de toestellen. Het is hoe het bedrijf voornamelijk geld verdient: door de verkoop van hardware.

Google daarentegen verdient geen geld aan Android door de verkoop van hardware: het geld dat jij neerlegt voor je Samsung of Huawei gaat naar die bedrijven. Het zou inmiddels bekend moeten zijn, maar Google is bovenal een advertentieboer. Ze verdienen hun (enorme) boterham aan de verkoop van advertenties. Daarvoor moeten ze zo lang mogelijk jouw aandacht vasthouden en zoveel mogelijk data over jou verzamelen. Daarom maken ze Android (en search, en Chrome, en Maps, en Gmail, en ga zo maar door). Het levert ze jouw gebruikersdata en jouw aandacht. En die twee samen zijn goud waard.

Maar door Android open source beschikbaar te stellen (wat betekent dat iedereen de broncode kan inzien en aanpassen), probeert Google het voor te doen alsof Android een soort liefdadigheidsproject is - in tegenstelling tot het grote, boze Apple, dat hun producten alleen maar maakt om winst te maken. Die opstelling blijkt ook uit Pichai’s blogpost, waarin hij schrijft dat Android heeft geleid tot 1300 telefoonmerken en 24.000 modellen, ‘voor elke portemonnee’.

Hij vergeet daarbij te zeggen dat dat ook heel goed geweest is voor Google’s portemonnee. In 2017 kwam 67 procent aan de digitale advertentiegelden binnen via mobiel. Via de Chrome-app en search, en alle andere Google-apps natuurlijk. Dus een Europese Commissie die het telefoonproducten makkelijker maakt andere browsers voor te programmeren, daar wordt Google wel een beetje zenuwachtig van.

De dagelijkse realiteit in San Francisco

Over mensen die op straat wonen, en waarom we daar niet continu kwaad over zijn

Ik kreeg vorige week een email van een researcher voor een Nederlands televisieprogramma. Het team gaat binnenkort filmen voor een serie over rijkdom en succes. Ze wilden ook wat beelden laten zien van de extreme armoede in Silicon Valley en waren op zoek naar daklozenkampen of ‘shanty camps’ om te laten zien dat er in deze regio van winnaars ook vele verliezers zijn. Alleen al in San Francisco wonen zo’n 7499 daklozen (waarvan 69 procent in San Francisco woonde voordat ze dakloos werden), blijkt uit een survey uit 2017. De vraag die de researcher me voorlegde was waar ze de tentenkampen kon vinden, omdat ze gehoord had dat die regelmatig schoongeveegd worden.

Ik moest glimlachen om die vraag. Niet omdat ik dakloosheid bijzonder grappig vind of omdat ik het domme vraag vond (het is goed dat er voor dit soort programma’s vooraf onderzoek gedaan wordt), maar omdat het zo duidelijk liet zien dat het vanuit Nederland moeilijk voor te stellen is hoe immens het daklozenprobleem in de San Francisco Bay Area is (om nog maar te zwijgen van het feit dat dakloosheid slechts een, en vrij extreme, uiting is van armoede in Silicon Valley).

We zien dakloosheid niet meer voor wat het is: een systeemfout van onze maatschappij.

Dakloosheid kent vele gezichten. Van die ruim 7499 daklozen in San Francisco wonen er 3146 op straat (of in een auto), de rest woont in opvangcentra. 1363 van hen zijn minderjarig en zijn alleen. 59% van die 7499 is al langer dan een jaar dakloos. 22% van de daklozen raakte hun woning kwijt nadat ze hun baan verloren. Andere oorzaken van dakloosheid zijn verslaving (15%), gevraagd te verhuizen door eigenaar woning (13%), huisuitzetting (12%), scheiding (10%) en ziekte of medisch probleem (7%).

Dat zijn de statistieken. De survey is beperkt in zijn bereik: het is goed mogelijk dat er talloze mensen die tijdelijk bij vrienden of familie op de bank slapen niet zijn meegeteld. Het gaat ook alleen over San Francisco: in steden als Oakland, Berkeley, Palo Alto, Mountain View en San Jose is het net zo erg. Daar wonen bijvoorbeeld ook mensen permanent in campers. Dat werd zo prominent, dat het in Mountain View (waar het Google-hoofdkantoor zit) nu verboden is een camper ook maar ergens te parkeren.

Maar voor iedereen die in San Francisco of een andere stad in de Bay Area woont, of er zelfs maar een bezoek brengt, is de daklozensituatie een van de meest in het oog springende problemen. De helft van de daklozen in San Francisco woont in district zes, dat de wijken Tenderloin en SoMa omvat. Dat is midden in het centrum, en in elke straat waar je loopt zul je daklozen tegenkomen. Het is een realiteit waar iedereen hier mee te maken heeft. Daarom moest ik glimlachen om de vraag van die Nederlandse researcher. Ja, sommige kampen worden schoongeveegd, maar dat is geenszins een oplossing voor het probleem. Een korte wandeling door de Tenderloin en SoMa zal genoeg beeldmateriaal opleveren.

Maar de vraag zette me verder aan het denken. Wat weet ik nu eigenlijk echt van het daklozenprobleem? Mijn interacties met de mensen die op straat wonen blijven vrij beperkt. Als iemand me groet, probeer ik terug te groeten. Dat doe ik met iedereen, en daklozen zijn ook mensen. Dat iemand zich misschien een week niet gewassen heeft, is geen reden kleine beleefdheden te onthouden. Als ik kleingeld op zak heb, geef ik mensen af en toe geld. Soms koop ik wat te eten of een kop koffie voor iemand, als ik toevallig net een winkel in loop. Een keer heb ik geld en tijd gedoneerd aan Glide, een kerk in de Tenderloin die een gaarkeuken heeft: elke dag serveren ze zo’n 2000 maaltijden.

Dat schrijf ik niet om mezelf op de borst te kloppen, maar om te laten zien dat mijn ervaring met dakloosheid nog altijd vrij beperkt is. Ik heb een soort manier gevonden om ermee om te gaan, maar ik spreek nauwelijks met dakloze individuen en weet al helemaal niet hoe een probleem van deze omvang op te lossen. Want het aantal daklozen schommelt al jaren zo rond de 7000-7500, maar in de afgelopen tien jaar zijn er ook zo’n 80.000 mensen van straat gehaald en in blijvende woningen geplaatst. Er blijven dus steeds nieuwe dakloze individuen bij komen.

Dat is een schande voor een stad en regio waar de rijksten van de rijksten wonen. Waar honderdduizenden mensen elke dag werken aan het oplossen van problemen (hoewel we moeten oppassen alles maar als probleem te bestempelen; dat je je was via een app kunt laten ophalen en stomen is natuurlijk fijn, maar niet echt een oplossing voor een probleem. Het is een gemak voor mensen met behoorlijke privileges.) Als je elk jaar computerchips kunt maken die sneller, beter en goedkoper zijn, als je auto’s zelfstandig kunt laten rijden, als je onderzoekt of we als mensheid naar Mars kunnen verhuizen, dan moet het permanent oplossen van dakloosheid toch ook mogelijk zijn?

Misschien is het probleem dat al die geniën die bezig zijn met zelfrijdende auto’s en Mars-verhuizingen net als ik ‘een manier gevonden hebben om er mee om te gaan.’ Dat we dakloosheid zijn gaan zien als iets onvermijdelijks waar we slechts zijdelings mee te maken hebben. Dat we afgestompt raken voor het leed dat we dagelijks aanschouwen en dakloosheid niet meer zien voor wat het is: een systeemfout van onze maatschappij.

Ik heb daarover veel gepiekerd de afgelopen week, sinds ik dat mailtje van dat Nederlandse televisieprogramma kreeg. En ik denk erover meer onderzoek te doen naar het onderwerp en daarover te schrijven. In een serie artikelen, of misschien zelfs een boek. Vraag is: zitten Nederlandse lezers daarop te wachten? Ook dat tv-programma is toch vooral geïnteresseerd in de glitter en glamour in plaats van de schaduwkant van Silicon Valley. Wat denken jullie? Een onderwerp waar ik verder in zou moeten duiken?

Nu al meer lezen over dakloosheid in San Francisco? Lokale media werkten vorige week samen om een dag lang alleen maar nieuws over de daklozengemeenschap in de stad te brengen. Bekijk hier het SF Homeless Project.
En lees ook de verhalen op Stories behind the fog. Een fantastisch project waarin wekelijks (voormalig) daklozen aan het woord gelaten worden. Ik vind het prachtige verhalen die voor mij als inspiratie dienen om meer aandacht te besteden aan dit onderwerp.


Soms lees je van die boeken die je iedereen onder de neus wilt duwen. ‘Brotopia: breaking up the boys’ club of Silicon Valley’ van Emily Chang is zo’n boek. Het legt heel helder uit waar het idee dat succesvolle programmeurs anti-sociale nerds zijn vandaan komt, wat het verschijnen van Steve Jobs op het tech-toneel bewerkstelligde, en waarom het excuus dat er ‘een pijpleiding-probleem’ is dat ertoe leidt dat er minder vrouwen worden aangenomen in tech een farce is. Lees het interview op Knack!


Vragen? Opmerkingen? Gewoon even hoi zeggen? Mail me op info@evaschram.nl! En vertel al je vriendjes en vriendinnetjes over Schram Weekly en die mooie groene knop hieronder. Superbedankt!

Subscribe now

Loading more posts…